არასტაბილურობა და ინდიკატორი ATR: როგორ გავითვალისწინოთ მოძრაობის ზომა გარიგებებში

გუშინ სანთლები მშვიდად მოძრაობდა, დღეს იგივე გრაფიკი თითქოს სამი ფინჯანი ყავა დალია. აქტივის სახელი იგივე დარჩა, შენი სტრატეგიის პირობები კი შეიცვალა. ინდიკატორი ATR ამ განსხვავების გაზომვაში გეხმარება: ის რყევების ბოლო დროის მასშტაბს აჩვენებს. განვიხილოთ გაანგარიშება ზედმეტი მათემატიკის გარეშე და შევადგინოთ გასაგები ფილტრი intrade.bar-ზე გარიგებებისთვის: როდის გავაგრძელოთ ჩვეული სცენარის შემოწმება და როდის გამოვტოვოთ შესვლა, რადგან ბაზარი სხვა გახდა.

რას ზომავს არასტაბილურობა

არასტაბილურობა (ვოლატილობა) ფასის ცვალებადობას აღწერს. მისი გაზომვის რამდენიმე გზა არსებობს: მაგალითად, შემოსავლიანობის გაფანტვა ან სანთლების დიაპაზონები. ATR, Average True Range, მეორე მიდგომას ეკუთვნის. ის საშუალო ჭეშმარიტ დიაპაზონს აფასებს და კითხვას „რამდენად ფართოდ მოძრაობდა ფასი“ პასუხობს და არა „საით წავა“.

ორი მონაკვეთი შეიძლება 100-ზე დაიწყოს და 102-ზე დასრულდეს. პირველზე ფასი პატარა ნაბიჯებით მიდიოდა, მეორეზე რამდენჯერმე შეძლო 108-მდე ასვლა და 96-მდე დაცემა. საბოლოო შედეგი ერთნაირია, გზა — სრულიად განსხვავებული. მოკლე გარიგებისთვის ეს სხვაობა მნიშვნელოვანია: ფასს ექსპირაციამდე შენი გახსნის დონე შეიძლება ბევრჯერ გადაეკვეთა.

დაბალი ATR მშვიდ ტრენდშიც გვხვდება, მაღალი — ქარიშხლიან გვერდით მოძრაობაშიც. ამიტომ მაჩვენებელს ფასთან ერთად უყურე. ფრაზა „არასტაბილურობა მაღალია“ ჯერ არ ხსნის, ბაზარი დონიდან ასხლეტისთვის, ტრენდის გაგრძელებისთვის თუ საერთოდ შენი მიმდინარე შემოწმებისთვის ვარგისია.

True Range: რატომ არ კმარა სანთლის სიმაღლე

ჩვეულებრივი დიაპაზონი მიმდინარე სანთლის მაქსიმუმს გამოკლებული მინიმუმია. ის კარგად აღწერს მის ზომას, მაგრამ წინა დახურვასთან მიმართებით ნახტომი შეიძლება გამოტოვოს. თუ ახალი სანთელი გეპით გაიხსნა, ცვლილების უმეტესი ნაწილი პერიოდებს შორის მოხდა და არა მის შიგნით.

ჭეშმარიტი დიაპაზონი, True Range, სამი მანძილიდან უდიდესს ირჩევს: მიმდინარე მაქსიმუმს გამოკლებული მინიმუმი; მაქსიმუმისა და წინა დახურვის სხვაობის მოდული; მინიმუმისა და წინა დახურვის სხვაობის მოდული. მოდული ნიშნავს, რომ ნიშანს მნიშვნელობა არ აქვს: მანძილს ვზომავთ, ამიტომ უარყოფითი შედეგი არ იქნება.

სასწავლო მაგალითში წინა დახურვა 99-ია, ახალი სანთლის მაქსიმუმი 105, მინიმუმი 101. ვიღებთ 4-ს, 6-სა და 2-ს. True Range 6-ის ტოლია. თუ მხოლოდ სანთლის სიმაღლეს ავიღებდით, 4 გამოვიდოდა და ძველი დახურვიდან გადასვლას ნაკლებად შევაფასებდით. ქვემოთ გეპის დროს გაანგარიშება იმავე პრინციპით მუშაობს.

როგორ გამოვთვალოთ ATR მოკლე მაგალითზე

რომ ერთმა ფართო სანთელმა მთელი სურათი არ ჩაანაცვლოს, True Range-ის მნიშვნელობებს ასწორებენ. უაილდერის გავრცელებულ ვარიანტში შემდეგი მნიშვნელობის ფორმულა ასეთია: ATR=(წინა ATR×(n−1)+ახალი True Range)/n, სადაც n პერიოდია. ძველი მონაცემები თანდათან კარგავს წონას, მაგრამ ერთდროულად არ ქრება.

ავიღოთ პერიოდი 3 მხოლოდ მოსახერხებელი არითმეტიკისთვის. True Range-ის პირველი მნიშვნელობებია 4, 6 და 5. მათი საშუალო 5 საწყისი ATR გახდება. შემდეგი True Range 8-ია: ახალი ATR=(5×2+8)/3=6. შემდეგ მოდის True Range 3 და ATR=(6×2+3)/3=5.

ფართო სანთელმა მაჩვენებელი აწია, ვიწრომ კლება დაიწყო. მაგრამ ATR ამოვარდნის დასრულების შემდეგ მყისიერად წინა დონეზე დაბრუნებას ვალდებული არ არის. გასწორება წინა მოძრაობების კვალს ინარჩუნებს. ამიტომ მაღალი მნიშვნელობისას სასარგებლოა დაზუსტება: ბაზარი ისევ აქტიურად რყევადია თუ ხაზი ჯერ ერთ ახლახანს მომხდარ ამოვარდნას ახსოვს?

სხვადასხვა პროგრამაში შეიძლება განსხვავდებოდეს გასწორება, საწყისი გაანგარიშება და ჩატვირთული ისტორიის მოცულობა. სხვის გრაფიკთან კამათამდე პარამეტრები შეადარე. ერთნაირი წარწერა ATR 14 სრულიად ერთნაირ რიცხვს არ გარანტირებს, თუ ფასის წყაროები ან გაანგარიშების მეთოდი განსხვავდება.

ერთეულები, პროცენტები და შედარების ხშირი შეცდომა

ATR იმავე ფასის ერთეულებში გამოიხატება, რაშიც აქტივი. დოლარებში ფასისთვის ეს დოლარებია; სავალუტო წყვილისთვის — მისი კოტირების მასშტაბი. თუ მნიშვნელობას პუნქტებში გადაიყვან, ჯერ პუნქტის ზომა განსაზღვრე. მძიმის შემდეგ ბოლო ნიშანი და ტრეიდერის ჩვეული „პუნქტი“ ყოველთვის ერთსა და იმავეს არ ნიშნავს.

სხვადასხვა აქტივის აბსოლუტური მნიშვნელობები ცუდად შედარდება. პირველს ფასი 100 და ATR 2 აქვს, მეორეს — ფასი 1000 და ATR 10. მეორეს დიაპაზონი ერთეულებში მეტია, პირველის — ფასთან მიმართებით: 2% 1%-ის წინააღმდეგ. ასეთი შედარებისთვის შეიძლება გამოიყენო ATR/ფასი×100%, მიუთითე, რომელი ფასია გამყოფში აღებული.

ATR-ის ზრდა 5-დან 6-მდე 20%-ია, საპირისპირო კლება 6-დან 5-მდე — დაახლოებით 16,7%. ეს მაჩვენებლის ცვლილებაა და არა აქტივის შემოსავლიანობა, მით უმეტეს, არა გარიგების მოსალოდნელი მოგება. აშკარად ჟღერს, სანამ სამი სხვადასხვა პროცენტი ერთ ჩანაწერში სიტყვა „ზრდის“ გვერდით არ აღმოჩნდება.

პერიოდი და დროითი ჩარჩო სხვადასხვა როლს ასრულებს

დროითი ჩარჩო სანთლის ხანგრძლივობას ადგენს, პერიოდი — გასწორების პარამეტრს. ATR 14 წუთიან და საათიან გრაფიკზე სხვადასხვა მონაცემს აღწერს. უაილდერის გასწორებისას გაანგარიშებაში უფრო ძველი დაკვირვებების ჩამქრალი მეხსიერება რჩება, ამიტომ გამოთქმა „მკაცრად ბოლო 14 სანთლის საშუალო“ ამ ვერსიისთვის სრულად ზუსტი არ არის.

მოკლე პერიოდი ბაზრის ცვლილებას უფრო სწრაფად პასუხობს, მაგრამ ერთეულ ამოვარდნაზე შესამჩნევად რეაგირებს. გრძელი უფრო გლუვ ფონს იძლევა, თუმცა რეჟიმის ცვლილებას გვიან აჩვენებს. არჩევანი კითხვაზეა დამოკიდებული. ბაზრის მდგომარეობის შესადარებლად ერთნაირი დღისშიგა შესვლების წინ პარამეტრის მუდმივობა უფრო მნიშვნელოვანია, ვიდრე „საიდუმლოდ“ სახელდებული რიცხვის ძიება.

წუთიან ATR-ს 15-ზე ვერ გაამრავლებ და შემდეგი თხუთმეტწუთიანი სანთლის საიმედო პროგნოზს ვერ მიიღებ. მეზობელი დიაპაზონები ერთმანეთს ფარავს, ფასი ორივე მიმართულებით მოძრაობს, აქტივობა იცვლება. სხვა დროითი ჩარჩოსთვის შესაბამისი სანთლები და ცალკე გაანგარიშებაა საჭირო და არა მოსახერხებელი გამრავლება.

რას ცვლის ATR ციფრულ ოფციონში

intrade.bar-ზე გარიგების შედეგს ფასის მდებარეობა განსაზღვრავს გახსნასთან მიმართებით ექსპირაციის მომენტში. მაღალი ATR სწორი მიმართულების შანსს ავტომატურად არ ზრდის. თუ ფასმა ფართო გზა გაიარა და საწყის არეში დაბრუნდა, დიდმა დიაპაზონმა შენს პირობას „ზემოთ“ ან „ქვემოთ“ არ უშველა.

მაჩვენებლის სარგებელი პირობების გაფილტვრაშია. დავუშვათ, მშვიდ ბაზარზე დიაპაზონის საზღვრიდან ასხლეტას ამოწმებ. სიახლის შემდეგ სანთლები მკვეთრად გაფართოვდა. მოდელის სახელი შეიძლება ნაცნობი დარჩეს, მაგრამ მისი ქცევა ახლა ცალკე უნდა შეისწავლო. ATR საშუალებას გაძლევს ცვლილება რიცხვით ჩაწერო და ახალი სიტუაცია ძველი შერჩევის გაგრძელებად არ გაასაღო.

ციფრული გარიგების შესაძლო ზარალის ზომას თანხა განსაზღვრავს და არა ATR-ის მანძილი. აქ სხვა ინსტრუმენტის სტოპ-ლოსის წესს ავტომატურად ვერ გადაიტან და ვერ ჩათვლი, რომ „ორი ATR“ დანაკარგს ზღუდავს. intrade.bar-ზე ვადამდე დახურვა გათვალისწინებული არ არის, ამიტომ თანხა და ვადა გახსნამდე შეირჩევა.

პრაქტიკული ფილტრი გარიგებამდე intrade.bar-ზე

აირჩიე დემოში ერთი ხელმისაწვდომი აქტივი და ერთი სცენარი, მაგალითად, დიაპაზონში დაბრუნება ცრუ გარღვევის შემდეგ. გააანალიზე ხუთწუთიანი სანთლები და ATR 14 მუდმივი გასწორებით. თუ გარე TradingView-ს იყენებ, შეამოწმე ნაკადის შესაბამისობა: FXCM intrade.bar-ის სავალუტო ინსტრუმენტებისთვის, Binance — BTC/USDT-სთვის. არათანხვედრილი სანთლები არათანხვედრილ ფილტრს მოგცემს.

სასწავლო ცდისთვის ჯერ შეინახე ATR-ის მედიანური მნიშვნელობა წინა 20 დახურული სანთლისთვის. შემდეგ მიმდინარე დახურული ATR ამ ბაზას შეადარე. დავუშვათ, ექსპერიმენტში გარიგებები მხოლოდ 0,8-დან 1,2-მდე შეფარდებისას დაიშვება. ეს პირობითი კვლევითი საზღვრებია და არა მზა მომგებიანი პარამეტრი. მათი ამოცანაა აქტივობის ჩვეული დიაპაზონი მკვეთრი ცვლილებისგან გამოყონ.

მაგალითად, ბაზა 0,00050-ია, მიმდინარე ATR 0,00055: შეფარდება 1,10, ფილტრი შემოწმების გაგრძელებას უშვებს. მაგრამ მიმართულებას არ ირჩევს. შენ ისევ გჭირდება ცრუ გარღვევა და სანთლის დაბრუნება წინასწარ მონიშნული დიაპაზონის შიგნით. თუ ეს პირობა არ არის, შესაფერისი ATR გარიგებას არაფრისგან ვერ შექმნის.

ბაზის 0,00050-ისა და მიმდინარე ATR 0,00085-ის დროს შეფარდება 1,70-ია. არჩეული ცდისთვის შესვლა გამოტოვება. საზღვარს 1,8-მდე ნუ გააფართოებ მხოლოდ იმიტომ, რომ გრაფიკი მიმზიდველად გამოიყურება. ჩაწერე გამოტოვების მიზეზი და შედეგს ცალკე დააკვირდი. ფილტრის სარგებელს ამოწმებ და არა ღილაკზე დაჭერის ნებისმიერი სურვილის გამართლების უნარს.

როცა ორივე პირობა სრულდება, intrade.bar-ზე წინასწარ დააყენე ერთნაირი სასწავლო თანხა და ფიქსირებული ვადა, მაგალითად, 10 წუთი სპრინტი. ჩაწერე ნაჩვენები მოგების პროცენტი. თუ ბაზარი გახსნის შემდეგ აჩქარდა, ექსპერიმენტის „გამოსწორებას“ დამატებითი გარიგებების სერიით ნუ ეცდები: მათ სხვა შესვლის ფასები და ცალკე რისკი ექნება.

როგორ შევაფასოთ ასეთი ფილტრის შედეგი

ცალკე ცხრილში შეინახე დრო, ATR, შედარების ბაზა, შეფარდება, ფასის სიგნალის მდგომარეობა და შესვლის ან გამოტოვების მიზეზი. ექსპირაციის შემდეგ დაამატე გარიგების შედეგი. intrade.bar-ის ისტორია და CSV შესრულებული ოპერაციების შესაჯერებლად გეხმარება, ინდიკატორის მნიშვნელობები და განმარტებები კი თავად უნდა ჩაწერო: სტატისტიკაში შენი ATR ფილტრის მზა ტეგები არ არის.

შეადარე სიგნალის შედეგები არჩეული რეჟიმის შიგნით და მის გარეთ სასწავლო მონაცემებზე. უყურე არა მხოლოდ მოგებული გარიგებების პროცენტს, არამედ დაკვირვებების რაოდენობას, წაგებების სერიებს და მოგების ფაქტობრივ პროცენტებს. ფილტრი, რომელმაც ასი სიტუაციიდან ორი წარმატებული გარიგება დატოვა, სარგებელს ჯერ არ ამტკიცებს.

ცალკე შეამოწმე სხვა პერიოდი საზღვრების შეცვლის გარეშე. თუ ეფექტი გაქრა, შესაძლებელია საწყისი შერჩევის შემთხვევითობა ან პირობების ცვლილება. ეს სასარგებლო დასკვნაა: ის უფრო ზუსტია, ვიდრე რწმენა, რომ ნაპოვნია „იდეალური ATR“. ინდიკატორს საკმაოდ მოკრძალებული, მაგრამ საჭირო სამუშაო აქვს — აჩვენოს, რამდენად ჰგავს მიმდინარე ბაზარი იმას, რომლისთვისაც წესები შეამოწმე.

როგორ გამოვიყენოთ გაზომვა ზედმეტი გართულების გარეშე

ATR-ის ზრდას ყიდვის ბრძანებად ნუ აქცევ, კლებას კი — მალე გარღვევის დაპირებად. თანხას ნუ გაზრდი მხოლოდ იმიტომ, რომ სანთლები გაფართოვდა. ციფრულ გარიგებაში სასურველი მიმართულებით დამატებითი მოძრაობა წინასწარ დადგენილ მოგების პროცენტს არ ზრდის, თითოეულ ამოვარდნაში მონაწილეობის სურვილი კი სარისკო გადაწყვეტილებების რაოდენობას ზრდის.

პირველი სესია intrade.bar-ის დემოში დაკვირვებას დაუთმე: მონიშნე მშვიდი მონაკვეთი, ამოვარდნა და აქტივობის ჩვეულ დონეზე დაბრუნება. შემდეგ იგივე ფასის სცენარი ჩაწერილი ფილტრით გაიმეორე. ასეთი სავარჯიშოს შემდეგ ATR გრაფიკის ქვეშ იდუმალი ხაზი აღარ არის და შენი მუშაობის პირობების გასაგებ საზომად იქცევა.

კითხვები და პასუხები

#ინდიკატორები#რისკი