უფრო მაღალ დროით ჩარჩოზე ფასი იზრდება, უფრო დაბალზე — ეცემა, შენი გარიგების შემდეგ კი უცებ ირკვევა, რომ „ეს საერთოდ ფლეტი იყო“. პრობლემა ხშირად შესვლამდე იწყება: ბაზრის მდგომარეობა წინასწარ კი არ განისაზღვრა, არამედ შედეგის შემდეგ შეირჩა მოსახერხებელი სახელი. ტრენდი და ფლეტი სასარგებლოა მაშინ, როცა წინასწარ სცენარის არჩევაში ან გარიგებაზე უარის თქმაში გეხმარება. განვიხილოთ, როგორ წავიკითხოთ სტრუქტურა ათეულობით ხაზის გარეშე, რა ვუყოთ გარდამავალ მონაკვეთებს და როგორ გამოვიყენოთ ეს intrade.bar-ზე. უნივერსალური ბრძანების „ივაჭრე ტრენდით“ ნაცვლად მიიღებ გადაწყვეტილებების გასაგებ თანმიმდევრობას.
ტრენდი ტალღებისგან შედგება და არა ერთი ფერის სანთლებისგან
აღმავალ სტრუქტურას, როგორც წესი, ლოკალური მაქსიმუმებისა და მინიმუმების ზრდა აღწერს. დაღმავალს — მათი კლება. ერთი მასშტაბის წერტილები შეადარე: მსხვილი მწვერვალი — შესადარებელ მწვერვალს და არა მომდევნო წუთის შიგა რყევას. ექსტრემუმებს შორის ფასს შეუძლია საერთო მიმართულების საწინააღმდეგოდ იმოძრაოს. ამიტომ რამდენიმე წითელი სანთელი აუცილებლად არ აუქმებს ზრდას, ისევე როგორც რამდენიმე მწვანე არ ქმნის ახალ ტრენდს.
ავიღოთ მობრუნების ფასები: 100, 104, 102, 107, 105, 110. მაქსიმუმები 104, 107, 110 იზრდება, მინიმუმები 100, 102, 105 — ასევე. მაგრამ 104-დან 102-მდე და 107-დან 105-მდე კლება იყო. აღმავალი სტრუქტურის შიგნით ეს უკუსვლებია. ახლა მწკრივი 110, 106, 108, 103, 105, 100: მწვერვალებიცა და ჩაღრმავებებიც დაბლა ეშვება. მონაკვეთი 106→108 მზარდი ჩანს, მაგრამ უფრო ფართო კლების ნაწილად რჩება.
სიტყვები „ძლიერი“ და „სუსტი“ მოსახერხებელია, თუ მათ უკან კრიტერიუმი დგას. მაგალითად, მორიგი დასრულებული მინიმუმის ზრდა შესამოწმებელია. „ბაზარი თავდაჯერებულად გამოიყურება“ ზოგჯერ მხოლოდ რამდენიმე მსხვილ სანთელს ნიშნავს გაჭიმულ გრაფიკზე. დაიწყე ექსტრემუმების ზუსტი აღწერით, შემდეგ დაამატე სიჩქარე და ამპლიტუდა. ასე არ აურევ მიმართულებას, მოძრაობის ზომასა და ფერებით მიღებულ შთაბეჭდილებას.
მობრუნების ფასების ერთნაირ თანმიმდევრობას შეიძლება განსხვავებული ხანგრძლივობა ჰქონდეს. ერთ შემთხვევაში ზრდა სამ სანთელს გრძელდება, მეორეში — ოცს. ფიქსირებული ვადის მქონე გარიგებისთვის ეს არსებითი განსხვავებაა. შეინარჩუნე დროითი სკალა და ნუ გაჭიმავ გრაფიკებს მსგავს ფორმამდე, რომ ეპიზოდები ერთნაირად გამოაცხადო. ფასის გზას მნიშვნელობა აქვს იმასთან ერთად, რა დრო დასჭირდა მას.
როგორ აღვნიშნოთ ექსტრემუმები მომავალში ჩახედვის გარეშე
მზა გრაფიკზე მწვერვალი მაშინვე ჩანს. რეალურ დროში უცნობია, დასრულდა თუ არა ზრდა: შემდეგმა სანთელმა შეიძლება მაქსიმუმი განაახლოს. თუ მობრუნებას განსაზღვრავ როგორც ექსტრემუმს, რომელსაც მარჯვნივაც და მარცხნივაც ორი უფრო დაბალი მეზობელი მაქსიმუმი ჰყავს, მისი დადასტურება მხოლოდ ორი მარჯვენა სანთლის შემდეგ გამოჩნდება. ტესტში ნიშნულის ამ მომენტამდე გამოყენება არ შეიძლება.
სასწავლო ანალიზისთვის ერთი მეთოდი აირჩიე. შეგიძლია დაასრულებული შესამჩნევი ტალღები მონიშნო და თითოეული წერტილის არჩევა ახსნა, ან ფორმალურად მოითხოვო მეზობელი ბარების ფიქსირებული რაოდენობა. მეორე ვარიანტში განსაზღვრე ტოლი მაქსიმუმების დამუშავების წესიც. სხვადასხვა კრიტერიუმი სხვადასხვა სიზუსტეს მისცემს; შეცდომა იქ იწყება, სადაც კრიტერიუმი ერთი შემთხვევიდან მეორეზე იცვლება სასურველი დასკვნის გამო.
ავტომატური მარკირებაც ყურადღებას მოითხოვს. ზოგი ინსტრუმენტი ბოლო ექსტრემუმს გადააადგილებს, სანამ მოძრაობა გრძელდება. ეს ისტორიის საილუსტრაციოდ მოსახერხებელია, მაგრამ შესვლის დროულობის შესაფასებლად საშიშია. შეინახე ეკრანის სურათი ან ჩანაწერი იმ ინფორმაციისა, რომელიც გადაწყვეტილების მომენტში იყო ხელმისაწვდომი. თუ ახალი მწვერვალი მხოლოდ მოგვიანებით გაჩნდა, ის უკვე დადებული გარიგების საფუძველი ვერ იქნებოდა.
თითქმის ტოლი წერტილებისას ტრენდს ერთი მინიმალური ნაბიჯიდან ნუ გამოწურავ. წინასწარ შეგიძლია დასაშვები გადახრა განსაზღვრო და ახლო ფასები ერთ არედ ჩათვალო. განსაკუთრებით სასარგებლოა ეს სხვადასხვა მომწოდებლის გრაფიკების შედარებისას. მარჯვენა კიდის დეტალებში განსხვავება ზოგჯერ კოტირებებთან ან სანთლების დროსთან არის დაკავშირებული და არა იმასთან, რომ ერთი მონაწილე „ბაზარს უკეთ ხედავს“.
ფლეტი საზღვრების მქონე დიაპაზონია და არა ყველაფერი, რაც გაუგებარია
ფლეტში ფასი არაერთხელ უბრუნდება შესადარებელ ქვედა და ზედა არეებს, ექსტრემუმების ერთი მიმართულებით მდგრადი წინსვლის გარეშე. მაგალითად, ქვემოდან ის 100–101-ის სიახლოვეს რეაგირებს, ზემოდან — 105–106-თან. საზღვრები იშვიათად ემთხვევა ერთ იდეალურ რიცხვს. არეებთან მუშაობა, როგორც წესი, უფრო გასაგებია, ვიდრე თხელი ხაზის გადაადგილება ყოველი ახალი ჩრდილის კვალდაკვალ.
ერთი ზევით და ერთი ქვევით მოძრაობა არ კმარა, რომ დიაპაზონი მდგრადად ჩაითვალოს. საჭიროა განმეორებითი დაკვირვებები და გასაგები საზღვრები. ამავე დროს ფართო გვერდითი მოძრაობა შეიძლება ძალიან აქტიური იყოს: მიმართულების არარსებობა არ ნიშნავს დაბალ არასტაბილურობას. ფასს შეუძლია დიდი მანძილი გაიაროს წინ და უკან, შორს წასვლის გარეშე. მიმართულება და ამპლიტუდა სხვადასხვა მახასიათებელია, მათი ცალ-ცალკე ჩაწერა სასარგებლოა.
დატოვე მესამე კატეგორია: გაურკვეველი ან გარდამავალი მონაკვეთი. თუ ტალღები იკვეთება, საზღვრები ბუნდოვანდება, მინიმუმები და მაქსიმუმები კი ურთიერთგამომრიცხავ პასუხს იძლევა, ბაზარს ნებისმიერ ფასად დიაგნოზი არ უნდა დაუსვა. ზოგჯერ ყველაზე სასარგებლო დასკვნა ასეთია: შესაფერისი სტრუქტურა ჯერ არ არის. ბაზარს არ აქვს ვალდებულება, ყოველდღე შენთვის მოსახერხებელი სურათი მოგაწოდოს ერთი და იმავე სტრატეგიისთვის.
ანალიზის მასშტაბი და ოფციონის ვადა სხვადასხვა გადაწყვეტილებაა
ერთი საათიანი სანთელი ბევრ წუთიან მოძრაობას აერთიანებს. მის შიგნით შეიძლება ზრდა, კლება და ახალი ზრდა მომხდარიყო, მაგრამ საბოლოო სანთელში მხოლოდ გახსნა, მაქსიმუმი, მინიმუმი და დახურვა დარჩება. ამიტომ ლოკალური დაღმავალი მონაკვეთი შეიძლება უფრო ფართო აღმავალი მოძრაობის შიგნით იყოს. ორივე შეფასება სწორია, თუ დაასახელე მასშტაბი და მონაკვეთი, რომელსაც ისინი ეხება.
პრობლემა წარმოიქმნება, როცა დროით ჩარჩოს რწმენის შესანარჩუნებლად ცვლიან. სანამ M1 იზრდება, ის მთავარია. როცა დაეცა, მთავარად H1 გამოაცხადეს. ასე ნებისმიერი პოზიციის გამართლება შეიძლება, მაგრამ წესის შემოწმება — არა. წინასწარ მიანიჭე თითოეულ მასშტაბს როლი: მაგალითად, M30 საერთო მონაკვეთს აჩვენებს, M5 — დაკვირვების ადგილს. მიმდინარე უფროსი სანთელი ჯერ ყალიბდება, ამიტომ დახურულ მონაცემებზე დაფუძნებული დასკვნები და მიმდინარე ფასი უნდა გაარჩიო.
intrade.bar-ზე TradingView-ის გრაფიკი ფასის გაანალიზების საშუალებას გაძლევს, მაგრამ ოფციონის ვადა ცალკე განისაზღვრება. M30-ზე აღმავალი სტრუქტურა სამ წუთში ზრდას არ გარანტირებს. M5 არ გავალდებულებს, ხუთწუთიანი ვადა აირჩიო. სასწავლო სერიამდე ჩაიწერე ძირითადი მასშტაბი და ექსპირაცია ერთმანეთისგან დამოუკიდებლად, გარიგების შემდეგ კი შეამოწმე სწორედ საწყისი პირობები. მასშტაბს უკანა რიცხვით, შედეგის ახსნასთან ერთად, ვერ შეცვლი.
ტრენდის სცენარი intrade.bar-ზე
აირჩიე დემოში ერთი ხელმისაწვდომი სავალუტო წყვილი და M5. წინასწარ განსაზღვრე მობრუნების წერტილების დადასტურების წესი. თუ დასრულებული მაქსიმუმები და მინიმუმები იზრდება, მონაკვეთი აღმავლად მონიშნე და შეინახე ბოლო მნიშვნელოვანი მინიმუმი. სასწავლო იდეა აქ ასეთია: დააკვირდე ამ სტრუქტურის შიგნით უკუსვლის დასრულებას. სიტყვა „ტრენდი“ თავისთავად შესვლის ფასზე არაფერს ამბობს.
ზუსტი მოვლენის ერთ-ერთი ვარიანტი: კლების შემდეგ ჩნდება დახურული მზარდი სანთელი, რომლის დახურვა წინა სანთლის მაქსიმუმზე მაღალია, შენახული სტრუქტურული მინიმუმი კი არ დარღვეულა. ეს შესამოწმებელი ჰიპოთეზის მაგალითია და არა გაგრძელების დაპირება. სანამ მიმართულებას „ზემოთ“ გახსნი, დარწმუნდი, რომ მოვლენა დასრულდა და ფასი არ მისულა წინასწარ მონიშნულ არეში, რომელიც შენი გეგმით გამორიცხულია. ფაქტობრივი შესვლა ჩაწერე ცალკე სასიგნალო დახურვის ფასისგან.
intrade.bar-ის ფორმაში შეამოწმე თანხა, ნაჩვენები მოგების პროცენტი და ვადა. მთელი დემო სერიისთვის წინასწარ შეგიძლია ერთნაირი პირობითი თანხა და 10 წუთი აირჩიო სპრინტში, თუ ხელმისაწვდომია. თუ შესვლის მომენტი გამოტოვე, ფასს ახალი ახსნით ნუ დაეწევი. თუ მინიმუმი დაირღვა ან წერტილებმა თანმიმდევრულად ზრდა შეწყვიტა, ძველი სცენარი უქმდება. დაღმავალი მოძრაობისთვის შექმენი პირობების ცალკე სარკისებური ნაკრები.
intrade.bar-ზე ვადამდე დახურვა არ არსებობს. თუ შესვლის შემდეგ ფასმა სტრუქტურა დაარღვია, ეს სასარგებლო ინფორმაციაა შემდეგი გადაწყვეტილებისთვის, მაგრამ უკვე გახსნილი ოფციონი არჩეულ ექსპირაციაზე ანგარიშდება. თუ ფასი გახსნის ფასს უტოლდება, თანხა ბრუნდება. სწორედ ამიტომ გარიგებამდე უნდა განსაზღვრო არა მხოლოდ მიმართულება, არამედ დასაშვები თანხა, ვადა და უარის თქმის მიზეზებიც.
ფლეტის სცენარი: ჯერ ადგილი, შემდეგ მოვლენა
სხვა სასწავლო სერიისთვის იპოვე მონაკვეთი, სადაც ზედა და ქვედა არეებში განმეორებითი დაბრუნებებია. შესვლამდე შეინახე მათი საზღვრები. დიაპაზონის შუაში მიმართულების კონკრეტულ კიდესთან დაკავშირება უფრო რთულია, ამიტომ ამ მაგალითში შუას გამოვტოვებთ. ეს შენი იდეის შესამოწმებელი შეზღუდვაა და არა ზოგადი კანონი იმის შესახებ, სად უნდა იყოს ბაზარი პროგნოზირებადი.
ქვედა არესთან შეგიძლია დააკვირდე სანთელს, რომელიც მასში შედის, მაგრამ დაიხურება უკან, მის ზედა საზღვარზე მაღლა. ზედა არისთვის პირობა სარკისებურია. შემდეგ შეამოწმე ხელმისაწვდომი შესვლის ფასი: თუ დამადასტურებელმა სანთელმა დიაპაზონის დიდი ნაწილი უკვე გაიარა, დაკვირვების თავდაპირველმა ადგილმა აზრი დაკარგა. დასაშვები მანძილი წინასწარ განსაზღვრე, მაგალითად, მიმართულება „ზემოთ“ დატოვე მხოლოდ მთელი დიაპაზონის ქვედა მესამედში.
intrade.bar-ის დემოში ასეთი სცენარი ცალკე სერიით შეამოწმე, ფიქსირებული ვადითა და თანხით. ტრენდულ ვარიანტთან ერთ სტატისტიკურ სტრიქონში ნუ აურევ. თუ ფასი მიღებული წესით დიაპაზონის გარე საზღვარს მიღმა დაიხურა, დაბრუნებების ძიება შეაჩერე ახალ სტრუქტურულ შეფასებამდე. გასვლას „ცრუს“ ნუ დაარქმევ მხოლოდ იმიტომ, რომ ძველი გეგმის შენარჩუნება გინდა.
როდის უნდა ვაღიაროთ მდგომარეობის შეცვლა
უფრო დაბალი მინიმუმი არღვევს აღმავალი სტრუქტურის არჩეულ აღწერას, მაგრამ დაღმავალი ტრენდის დაუყოვნებლივ არსებობას არ ამტკიცებს. შესაძლებელია დიაპაზონი, რთული კორექცია ან ზრდის ახალი მცდელობა. ჯერ ფაქტი დააფიქსირე: წინა თანმიმდევრობა აღარ სრულდება. შემდეგ დააკვირდი ახალ წერტილებს. კატეგორია „გარდამავალი“ საშუალებას გაძლევს, საპირისპირო მიმართულება მხოლოდ ბაზრის სიმეტრიული პასუხისთვის არ გახსნა.
დიაპაზონშიც სასარგებლოა გასვლის გამოყოფა გაგრძელებისგან. არეს მიღმა დახურვა ერთი მოვლენაა, გარეთ შემდგომი შენარჩუნება — მეორე. თუ გარღვევას იკვლევ, ცალკე წესი დაგჭირდება. თუ დაბრუნებას იკვლევ, დიაპაზონის დაკარგვა სწორედ ამ შემოწმების შეწყვეტის მიზეზი ხდება. შეინახე ძველი მარკირება, რომ მოგვიანებით თავდაპირველი გადაწყვეტილება აღადგინო და არა დაუსრულებლად მოარგო ხაზები.
საშუალოები და დახრილი ხაზები სტრუქტურას შეიძლება შეავსებდეს, მაგრამ ავტომატურად არ ანაცვლებს. ფასმა შენი ხაზი გადაკვეთა — ეს ჯერ არ ნიშნავს ყველა ექსტრემუმის შეცვლას. გრაფიკის თითოეულ ელემენტზე დასვი კითხვა: რის შემოწმების საშუალებას იძლევა? თუ პასუხი დაიყვანება სიტყვებზე „მასთან უფრო დამაჯერებლად გამოიყურება“, შესაძლოა ხაზი ინფორმაციაზე სწრაფად ამატებს თავდაჯერებულობას.
როგორ შევამოწმოთ, დაგეხმარა თუ არა ბაზრის დაყოფა
გარიგებამდე შენს ჩანაწერებში მიუთითე მდგომარეობა: ტრენდი, დიაპაზონი ან გარდამავალი. დაამატე მასშტაბი, საკვანძო წერტილები, შესვლის მოვლენა და გაუქმების პირობა. გაანგარიშების შემდეგ — გახსნის ფასი, ექსპირაცია, თანხა, პროცენტი და შედეგი. intrade.bar-ის სტატისტიკა რეალურ და დემო გარიგებებს ცალ-ცალკე აჩვენებს და აქტივებისა და ვადების ჭრილებს იძლევა. CSV დახურული ოპერაციების შესაჯერებლად გეხმარება, სტრუქტურის ტიპი კი თავად უნდა შეინახო.
ტრენდული და დიაპაზონული სერიები ცალკე შეადარე, ყველა შესაბამისი შემთხვევის ჩათვლით. უყურე ფულად შედეგს ფაქტობრივი ანაზღაურებით და არა მხოლოდ სწორი მიმართულებების რაოდენობას. ერთი ტალღის შიგნით რამდენიმე შესვლა ერთმანეთზეა დამოკიდებული, ამიტომ ისინი უნივერსალურობის ცალკეულ მტკიცებულებად ნუ ჩაგითვლია. შემდეგი მონაკვეთი წესების შეცვლის გარეშე შეამოწმე, თორემ ახალმა კლასიფიკაციამ შეიძლება უკვე ნაცნობი ისტორია უბრალოდ უკეთ ახსნას.
დაიწყე დაკვირვებით intrade.bar-ის დემოში: მონიშნე სტრუქტურა, შემდეგ დაელოდე ერთ წინასწარ აღწერილ მოვლენას. თუ ის არ მოხდა, შეინახე ჩანაწერი გამოტოვების შესახებ. ესეც სავარჯიშოს სრულფასოვანი შედეგია. კარგი მარკირება გეხმარება გაიგო, რატომ მოქმედებ ან რატომ ელოდები, და არ გაიძულებს ბაზრის სახელის გადარქმევას ყოველი შედეგის შემდეგ.
კითხვები და პასუხები
შეიძლება თუ არა ერთ აქტივზე ერთდროულად ტრენდიც იყოს და ფლეტიც?
სხვადასხვა მასშტაბზე — დიახ. მოკლე დიაპაზონი შეიძლება უფრო ფართო მოძრაობის შიგნით იყოს. ჩანაწერში მიუთითე დროითი ჩარჩო და მონაკვეთი; გარიგებისთვის კი ანგარიშსწორების ვადა ცალკე დააფიქსირე.
ტრენდის გარეშე ყოველი მონაკვეთი ფლეტად ითვლება?
არა. შესაძლებელია გარდამავალი და გაურკვეველი მდგომარეობები მდგრადი საზღვრების გარეშე. უმჯობესია, ისინი ცალკე გამოყო, ვიდრე ძალით დიაპაზონის სცენარი აირჩიო.
ერთი მინიმუმის დარღვევა ნიშნავს გარიგებას ქვემოთ?
მას შეუძლია ზრდის შენეული აღწერა გააუქმოს, მაგრამ ახალ მიმართულებასა და ვადას არ განსაზღვრავს. ჯერ შეაფასე შემდეგი სტრუქტურის ფორმირება. უკვე გახსნილ ოფციონში intrade.bar-ზე ვადამდე დახურვა არ არსებობს.
შეასრულეთ პირველი სასწავლო გარიგება
დემო ანგარიში რეგისტრაციისთანავე იხსნება
